Ginekologia

Zabiegi likwidujące nietrzymanie moczu

Nietrzymanie moczu może bardzo utrudniać życie, prowadząc do ograniczenia aktywności zawodowej, zaburzeń emocjonalnych, unikania kontaktów osobistych i narastania poczucia izolacji. Tym bardziej więc nie można tego problemu bagatelizować. Nie leczone nietrzymanie moczu prowadzi do znacznego ograniczenia aktywności fizycznej z powodu nieprzyjemnego zapachu związanego z wyciekającym moczem oraz występowania powikłań takich jak: zapalenie układu moczowego, zapalenie dróg rodnych oraz wyprysków skóry krocza. Problem dotyczy w Polsce około 3 do 5 milionów pacjentek. W grupie kobiet po trzydziestce odsetek ten może wzrastać do 30%, a po pięćdziesiątce - do prawie 60%. W związku z tym należy uznać nietrzymanie moczu u kobiet za problem społeczny.

Aby leczenie było skuteczne należy najpierw określić przyczynę. Niestety schorzenie to nie ma jednej przyczyny i - co więcej - przyczyn może być kilka jednocześnie. Nietrzymanie moczu może występować w chorobach urologicznych, ginekologicznych, neurologicznych, internistycznych, po urazach, w chorobach nowotworowych i przy wadach wrodzonych.

Nietrzymanie moczu stwierdza się dwukrotnie częściej u kobiet niż u mężczyzn. Należy zaznaczyć, że duża liczba chorych bardzo rzadko lub wręcz wcale nie zgłasza się do lekarza. Stwierdzonymi czynnikami ryzyka u kobiet są: wiek, odbycie porodów drogami natury (szczególnie rodzenie dzieci o masie 4000 i więcej), a także zakażenia układu moczowego, menopauza (spadek poziomu estrogenów), zabiegi operacyjne układu moczowo-płciowego, niektóre choroby (np. zapalenia pochwy, udar mózgu, stwardnienie rozsiane, cukrzyca, niewydolność krążenia), alkoholizm oraz niektóre leki.

Najczęstszą przyczyną nietrzymania moczu jest niestabilność mięśnia wypieracza, która polega na występowaniu mimowolnych skurczów pęcherza, niekiedy na tyle silnych, że wywołują niekontrolowany wyciek moczu. W wysiłkowym nietrzymaniu moczu mamy do czynienia z osłabieniem zwieraczy, mięśni dna miednicy lub nadmierną ruchomością szyi pęcherza. Bezwiedne oddawanie moczu wiąże się ściśle z wysiłkami fizycznymi, kaszlem, kichaniem, gwałtownymi ruchami lub śmiechem. Dla nietrzymania czynnościowego typowa jest niemożność zdążenia na czas do toalety. W większości przypadków nie stwierdza się natomiast żadnych zmian patologicznych w obrębie układu moczowego. Ten typ zaburzeń występuje głównie u osób w starszym wieku. Przyczyną tzw. jatrogennego nietrzymania moczu jest długie unieruchomienie pacjenta oraz przyjmowanie niektórych leków (uspokajających, nasennych, antydepresyjnych, moczopędnych oraz tzw. alfa-adrenolitycznych, stosowanych np. w nadciśnieniu tętniczym).

Pacjentki z nietrzymaniem moczu można w większości przypadków skutecznie wyleczyć lub też znacząco zmniejszyć przykre objawy. Tam gdzie są wskazania do leczenia operacyjnego przeprowadza się obecnie zabiegi typu „sling” polegające na wprowadzeniu pod cewkę moczową specjalnej taśmy unoszącej i trwale podtrzymującej cewką moczową i połączenie cewki z pęcherzem moczowym. Zabiegi te są według najnowszych doniesień naukowych bardzo skuteczne (ok. 80-90 % pacjentek przez 5 lat po zabiegu nie ma epizodów gubienia moczu).

Metoda jest ponadto małoinwazyjna. Nacina się tylko ok. 1,5 cm śluzówki pochwy poniżej zewnętrznego ujścia cewki moczowej a znieczulenie przewodowe pozwala na uniknięcie usypiania pacjentki. W niektórych przypadkach (jeśli nietrzymaniu moczu towarzyszy obniżanie się lub wypadanie macicy i ścian pochwy), zabieg można poszerzyć o plastykę krocza i ścian pochwy w tym samym znieczuleniu.

Należy podkreślić, że u zdecydowanej większości pacjentek uzyskuje się całkowite ustąpienie dolegliwości lub wybitne ich zmniejszenie, co pozwala im przywrócić komfort życia.