Zespół cieśni nadgarstka

Jednym z najpowszechniej występujących w ostatnich latach schorzeń z zakresu mononeuropatii uciskowej – czyli takich, których przyczyną jest uszkodzenie nerwu – jest zespół cieśni nadgarstka. Choroba wywołana jest najczęściej poprzez reumatoidalne zapalenie stawów lub przez nadmierny ucisk wywierany na nerw pośrodkowy znajdujący się w kanale nadgarstka, czego następstwem jest uszkodzenie jego włókien czuciowych i ruchowych. Schorzenie to może pojawić się u każdego pacjenta, którego praca polega na wykonywaniu powtarzalnych czynności, takich jak obsługa taśmy produkcyjnej, układanie cegieł, granie na instrumencie muzycznym (zwłaszcza na gitarze) lub pisanie na komputerze. W ostatnich latach najczęściej diagnozowaną przyczyną choroby jest długotrwałe używanie klawiatury i myszki komputerowej.

Do innych często wymienianych przyczyn należą: obrzęk zapalny nerwu lub otaczających go tkanek, zwyrodnieniowe lub pojawiające się w wyniku uraz zacieśnienie kanału nadgarstka, a także anomalie rozwojowe, takie jak np. dodatkowe ścięgna lub mięśnie. Ponadto dolegliwości nasilają się w wyniku zaburzenia odżywiania włókien nerwu pośrodkowego, gdyż pojawia się wtórny obrzęk wywołujący ból. W zaawansowanym stadium może dojść nawet do znacznego osłabienia bądź zaniku mięśni kłębu kciuka.

Objawy

Do najczęściej pojawiających się objawów schorzenia należą: mrowienie w nadgarstku i w okolicy kciuka, mrowienie palca wskazującego i środkowego, utrudnienia w zaciskaniu pięści, osłabienie siły chwytu, brak precyzji przy posługiwaniu się dłonią, a nawet niekontrolowane upuszczanie przedmiotów. Bardzo często ból i odrętwienie palców pojawiają się podczas snu, dlatego zespół cieśni nadgarstka zazwyczaj alarmuje o sobie, wybudzając chorego w środku nocy. W ciągu dnia bóle dłoni mogą utrudniać prowadzenie samochodu. W zaawansowanym stadium choroby dodatkowo pojawiają się objawy zaników mięśniowych.

Rozpoznanie choroby nie wymaga użycia specjalistycznej aparatury. Samodzielnie pacjent może wykonać tzw. test Phalena. Wystarczy złączyć dłonie grzbietami, zwracając palce w stronę klatki piersiowej i zginając maksymalnie nadgarstki. Jeżeli po minucie pojawi się mrowienie, drętwienie lub ból, oznacza to, że nerw pośrodkowy jest nadmiernie obciążony. Lekarze często przeprowadzają też inną prostą próbę, nazywaną testem Tinela – jeżeli po delikatnym opukiwaniu nadgarstka pojawi się drętwienie palców, mamy do czynienia z objawami zespołu cieśni nadgarstka. Stopień uszkodzeń nerwu określa się za pomocą elektromiografii (EMG), czyli szybkości przewodzenia nerwu pośrodkowego. W zależności od wyniku lekarz zaleca formę leczenia – od terapii manualnej po operację.

Leczenie zachowawcze leczenie zespołu cieśni nadgarstka

Nieoperacyjne formy leczenia choroby wybierane są tylko we wczesnych stadiach jej rozwoju, pod warunkiem, że pacjent zgłosi się do ortopedy odpowiednio szybko. Mogą one polegać na czasowym unieruchamianiu ręki w celu zniwelowania obrzęku i stanu zapalnego, podawaniu niesteroidowych leków przeciwzapalnych, fizykoterapii (np. jonofereza, ultradźwięki, prądy TENS), a znacznie rzadziej na zaaplikowaniu leków steroidowych. Często takim formom terapii towarzyszy podawanie witaminy B6 (przez minimum dwa miesiące). Niestety, leczenie zachowawcze rzadko zwieńczone jest sukcesem.

Leczenie operacyjne

W związku z tym, że konsekwencje zaniedbania uszkodzeń nerwu pośrodkowego mogą być bardzo poważne (z trwałym niedowładem ręki włącznie), leczenie zespołu cieśni nadgarstka należy rozpocząć jak najwcześniej, a jego najskuteczniejszą formą jest operacja. Warto pamiętać o tym, że na wczesnych etapach rozwoju schorzenia wszystkie zmiany są odwracalne, dlatego nie warto zwlekać z podjęciem właściwej decyzji. Zwłaszcza, że zabieg nie jest skomplikowany ani długotrwały i może być przeprowadzony przy znieczuleniu miejscowym.

Operacja zespołu cieśni nadgarstka polega na przecięciu troczka zginaczy, czyli miejsca, które ogranicza kanał nadgarstka od strony dłoni. W ten sposób zmniejszony zostaje ucisk wywierany na nerw pośrodkowy. Po przecięciu struktur więzadłowych powiększeniu ulega też światło kanału nadgarstka. Ponadto poprawione zostaje ukrwienie nerwu, co znacznie ułatwia jego samoregenerację. W ten sposób wyeliminowane zostają przyczyny bólu i stworzone zostają dogodne warunki do przywrócenia sprawności całej ręki. Operacja jest mało inwazyjna i całkowicie bezpieczna dla pacjenta. Mimo, że natychmiastowe wyleczenie nerwu nie jest możliwe nawet przy użyciu metody operacyjnej, stworzone zostają najlepsze warunki do jego odbudowy, czego nie może zagwarantować kuracja farmakologiczna.

Zalecenia pooperacyjne operacja zespołu cieśni nadgarstka

Co prawda operacyjne leczenie zespołu cieśni nadgarstka nie jest skomplikowane i trwa krótko, nerw regeneruje się dopiero po upływie ok. 3-4 miesięcy. Dlatego też nie zaleca się szybkiego powrotu do pracy ani przeciążania operowanej ręki. Do pracy biurowej można wrócić mniej więcej po miesiącu, ale z pracą fizyczną należy się wstrzymać na co najmniej dwa miesiące, w zależności od stopnia rozwoju choroby i rozmiaru przeprowadzonego zabiegu. Jeżeli zignorujemy zalecenia lekarza i zaczniemy zbyt wcześnie przeciążać rękę, np. pisząc na komputerze przed upływem sześciu tygodni, choroba może powrócić, a kolejny zabieg może być mniej skuteczny.

Najlepsze efekty daje połączenie leczenia operacyjnego z wykonywaniem określonych przez lekarza ćwiczeń pozabiegowych. Palce należy gimnastykować poprzez wykonywanie delikatnych ruchów, służących zmniejszeniu obrzęku i utrzymaniu dłoni w dobrej kondycji. Inne formy rehabilitacji zazwyczaj nie są konieczne, a powikłania po operacji z reguły nie występują. Lekarz może jednak zalecić podawanie leków przeciwbólowych i przeciwobrzękowych. Kolejny zabieg może być wykonany dopiero po całkowitym wygojeniu się poddanych operacji miejsc.

Żadna operacja nie zagwarantuje stuprocentowych efektów, jeżeli po jej przeprowadzeniu pacjent powróci do niewłaściwych nawyków związanych z pracą. Należy zdecydowanie unikać wielogodzinnego powtarzania tych samych czynności, dlatego pracując przy komputerze dobrze jest używać myszki naprzemiennie lewą i prawą ręką, robić sobie kilkuminutowe przerwy w pisaniu, podpierać nadgarstki na wygodnej podkładce, a przede wszystkim zainwestować w dobrą, ergonomiczną klawiaturę.

chcesz wiedzieć więcej? zapraszamy na konsultacje